‘Wij, de overheid’: weinig praktische adviezen voor ambtenaren

Eind november verscheen het nieuwe boek van Davied van Berlo: Wij, de overheid: cocreatie in de netwerksamenleving. Het boek is een vervolg op zijn twee voorgaande publicaties: Ambtenaar 2.0 en Ambtenaar 2.0 beta. Daarin beschrijft Van Berlo het effect van web 2.0 en de netwerksamenleving voor de overheid. Wij de overheid is de nieuwste uitwerking van dat gedachtegoed.

Er is reden reikhalzend naar dit boek uit te kijken: de eerdere boeken zijn inmiddels zo’n drie jaar oud en toe aan een update. Ook is te verwachten dat de vele boeken, lezingen, conferenties en gesprekken die Van Berlo vanuit zijn vrijgevochten rol binnen de Rijksoverheid heeft mogen bezoeken, hebben geleid tot nieuwe visies en ideeën hoe de overheid om moet gaan met de netwerksamenleving, cocreatie, zelforganisatie en sociale media.

Het eerste deel van Wij, de overheid beschrijft dat de samenleving een netwerksamenleving is geworden die zich organiseert rond (maatschappelijke) onderwerpen. Daar wordt over grenzen van organisaties heen samengewerkt tussen individuen uit verschillende organisaties aan één thema of onderwerp. De individuele ambtenaar wordt belangrijker dan de overheid als organisatie en daarmee wordt diens professionaliteit belangrijker. In het tweede deel van het boek wordt ingegaan op de nieuwe taakverdeling tussen burgers en de overheid. Burgers kunnen meer zelf en de overheid moet meer gaan aanhaken bij burgerinitiatieven en deel gaan nemen aan netwerken. Op deze manier kan de overheid sturing geven en haar publieke taken invullen. Dat betekent ook een organisatorische verandering binnen de overheid: flexibeler werken volgens het principe van Het Nieuwe Werken. De politiek zou op haar beurt meer gebruik moeten maken van de mogelijkheden om burgers online te laten meestemmen.

Van Berlo baseert zich in Wij, de overheid op rapporten, boeken, filmpjes en voorbeelden van anderen die de afgelopen jaren zijn verschenen. Daarmee geeft het boek een update ten opzichte van de eerdere publicaties van Ambtenaar 2.0. Afgezien van het concept ‘netwerksamenleving’ voegt het boek echter weinig nieuws toe. Teleurstellend is ook dat het boek volledig voorbij gaat aan de kanttekeningen die bij de zelfredzame netwerksamenleving zijn te plaatsen en de grenzen die er aan die zelfredzaamheid zijn.

Het is juist het voortdurende dilemma tussen zelfredzaamheid van burgers, marktwerking en het zorgen voor burgers, dat de kern van het werk in de publieke zaak vormt. Hoe moeten beleidsmedewerkers, bestuurders en politici omgaan met die nieuwe netwerksamenleving? Hoe moeten zij de uiteenlopende, vaak botsende belangen in die samenleving verenigen? Hoe ver kun je gaan met het terugtreden en het overlaten van publieke taken aan burgers? Het boek geeft er geen antwoord op noch biedt het handvatten op weg naar een praktische implementatie. Daarmee laat Van Berlo een belangrijk deel van zijn beoogde doelgroep met veel vragen achter.

Wij, de overheid is daarom een gemiste kans. Na ruim vier jaar Ambtenaar 2.0 is er behoefte aan meer dan het nogmaals benadrukken van het belang van de netwerksamenleving, of web 2.0 zoals dat in 2008 heette en destijds al beschreven werd in boeken als We Think en Wikinomics, en in rapporten als Naar een User Generated State en Open Overheid. De focus zou nu moeten verschuiven van bewustwording naar implementatie. Dat de implementatie onbelicht blijft in Wij, de overheid laat zich raden: Van Berlo is van huis uit geen beleidsmedewerker maar een communicatieadviseur. Vanuit die rol zijn sociale media en cocreatie interessante middelen, maar het is iets anders als een beleidsvoorstel moet worden ontwikkeld in samenspraak met maatschappelijke partners terwijl er vanuit de hiërarchische lijn een hele duidelijke politieke wens ligt.

Voor wie nog eens wil lezen hoe de samenleving vernetwerkt en dat de overheid zich daarop aan moet passen, biedt dit boek een overzicht en een update ten opzichte van de eerdere Ambtenaar 2.0 boeken. Maar wie de praktische vertaalslag zoekt naar zijn of haar eigen praktijk blijft nog altijd met zijn vragen zitten.

Deze recensie verscheen in het decembernummer 2012 van PM Magazine.

Advertenties

2 Reacties op “‘Wij, de overheid’: weinig praktische adviezen voor ambtenaren

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s